Darowizna od rodziców a podział majątku po rozwodzie

Darowizna od rodziców a podział majątku po rozwodzie to jeden z najczęstszych punktów sporu między byłymi małżonkami. Rodzice dali pieniądze na mieszkanie albo budowę domu, małżeństwo się rozpadło i pojawia się pytanie, czy ta kwota przepada w majątku wspólnym. Wyjaśniam, kiedy darowizna należy tylko do Ciebie, jak odzyskać jej wartość przy podziale i jakie dowody o tym przesądzają.

W skrócie

  • Darowizna otrzymana w trakcie małżeństwa należy do majątku osobistego obdarowanego małżonka, chyba że darczyńca postanowił inaczej (art. 33 pkt 2 k.r.o.).
  • Jeżeli pieniądze od rodziców wydano na mieszkanie kupione do majątku wspólnego, mieszkanie dzieli się po połowie, a obdarowany może żądać zwrotu nakładu z majątku osobistego na wspólny (art. 45 § 1 k.r.o.).
  • O zwrocie nakładów sąd rozstrzyga w postępowaniu o podział majątku (art. 45 § 2 k.r.o., art. 567 § 1 k.p.c.). Opłata od wniosku wynosi 1000 zł, a przy zgodnym projekcie podziału 300 zł.
  • Nakładu trzeba zażądać w tym postępowaniu. Po prawomocnym podziale roszczenia niezgłoszone przepadają (art. 567 § 3 w zw. z art. 688 i art. 618 § 3 k.p.c.).

Czy darowizna od rodziców wchodzi do majątku wspólnego?

Nie, jeżeli rodzice obdarowali tylko jedno z małżonków i nie zastrzegli, że darowizna ma trafić do majątku wspólnego. Art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zalicza do majątku osobistego przedmioty nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, „chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił”. Wspólność ustawowa (art. 31 § 1 k.r.o.) obejmuje więc wiele składników nabytych w czasie małżeństwa, ale nie te otrzymane w prezencie od rodziny jednego z małżonków.

Inaczej jest, gdy rodzice obdarowali oboje małżonków, na przykład w umowie notarialnej wskazali jako obdarowanych syna i synową. Wtedy przedmiot darowizny wchodzi do majątku wspólnego i przy podziale co do zasady przypada obojgu po połowie. Odrębną regułę ma art. 34 k.r.o.: przedmioty zwykłego urządzenia domowego, z których korzystają oboje małżonkowie, należą do majątku wspólnego także wtedy, gdy jeden z nich otrzymał je w darowiźnie, chyba że darczyńca postanowił inaczej.

Pieniądze od rodziców na mieszkanie: czyje jest mieszkanie po rozwodzie?

To zależy od tego, do którego majątku kupiono mieszkanie, a nie od tego, czyje były pieniądze. Jeżeli małżonek kupił lokal wyłącznie za środki z darowizny i nabył go do majątku osobistego, mieszkanie jest jego, bo art. 33 pkt 10 k.r.o. obejmuje przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku osobistego. Przy zakupie w trakcie wspólności dobrze jest, by akt notarialny zawierał oświadczenie, że cena pochodzi z darowizny i lokal wchodzi do majątku osobistego, a drugi małżonek to potwierdził.

W praktyce częściej zdarza się scenariusz odwrotny. Małżonkowie kupują mieszkanie wspólnie, częściowo za pieniądze od rodziców jednego z nich, częściowo z kredytu. Mieszkanie należy wtedy do majątku wspólnego, a pieniądze od rodziców zostały w nie „wsiąknięte”. Obdarowany poczynił nakład z majątku osobistego na majątek wspólny i może żądać jego zwrotu przy podziale.

Zwrot nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny – art. 45 k.r.o.

Każdy z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny (art. 45 § 1 zd. 2 k.r.o.). Działa to też w drugą stronę: nakład z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków podlega zwrotowi do majątku wspólnego.

Ustawa przewiduje jedno ważne ograniczenie. Nie można żądać zwrotu nakładów zużytych na zaspokojenie potrzeb rodziny, „chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności” (art. 45 § 1 zd. 3 k.r.o.). Pieniądze od rodziców wydane na wakacje, czynsz czy zakupy nie wrócą. Pieniądze włożone w mieszkanie, które nadal istnieje i ma swoją wartość, co do zasady podlegają rozliczeniu.

Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego (art. 45 § 2 k.r.o.). Sąd może nakazać wcześniejszy zwrot tylko wtedy, gdy wymaga tego dobro rodziny. Jak liczyć wartość nakładu, Sąd Najwyższy wyjaśniał w postanowieniu z 13 marca 2026 r. (II CSKP 524/23): rozliczeniu podlega wzrost wartości rzeczy wywołany nakładami, a sąd musi oddzielić go od zmian wynikających z innych przyczyn, na przykład wahań cen nieruchomości.1

Jak wygląda rozliczenie darowizny przy podziale majątku – przykłady

Poniższa tabela zestawia najczęstsze sytuacje. Kwoty i wynik w konkretnej sprawie zależą od dowodów i od wyceny biegłego.

SytuacjaDo jakiego majątku należyCzego można żądać przy podziale
Rodzice przekazali córce pieniądze, a ona sama kupiła za nie mieszkanie do majątku osobistegoMajątek osobisty córki (art. 33 pkt 2 i 10 k.r.o.)Mieszkanie nie podlega podziałowi
Pieniądze od rodziców syna wydano na mieszkanie kupione wspólnie przez małżonkówMieszkanie: majątek wspólnySyn może żądać zwrotu nakładu z majątku osobistego (art. 45 § 1 k.r.o.)
Rodzice darowali działkę obojgu małżonkom w akcie notarialnymMajątek wspólnyDziałka podlega podziałowi; ewentualnie nierówne udziały (art. 43 § 2 k.r.o.)
Z majątku wspólnego wybudowano dom na działce, którą jeden z małżonków dostał od rodzicówDziałka z domem: majątek osobisty właściciela działkiDrugi małżonek rozlicza nakład z majątku wspólnego na majątek osobisty
Rodzice dali pieniądze, które wydano na bieżące utrzymanie rodzinyŚrodki zużyteZwrot co do zasady wyłączony (art. 45 § 1 zd. 3 k.r.o.)

Nakłady to co innego niż nierówne udziały. Żądanie z art. 43 § 2 k.r.o. wymaga „ważnych powodów” i badania stopnia, w jakim każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 16 listopada 2023 r. (II CSKP 1401/22) podkreślił, że sam nierówny wkład nie jest ważnym powodem.2 Kto dostał pieniądze od rodziców, zwykle powinien więc rozliczyć je jako nakład, a nie domagać się większego udziału.

Jak udowodnić, że pieniądze były darowizną tylko dla jednego małżonka?

Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która twierdzi, że darowizna trafiła do jej majątku osobistego, i ten etap najczęściej przesądza o wyniku sprawy. Po kilkunastu latach od przelewu strony pamiętają zdarzenia inaczej, a zeznania rodziców jednej ze stron druga strona zwykle kwestionuje.

Najmocniejsze dowody to pisemna umowa darowizny (lub akt notarialny) ze wskazaniem obdarowanego, potwierdzenie przelewu z tytułem w rodzaju „darowizna dla syna”, zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 złożone przez obdarowanego, akt notarialny zakupu mieszkania z oświadczeniem o źródle środków oraz wyciągi pokazujące drogę pieniędzy od rodziców do sprzedającego. Typowy błąd to przelew na wspólny rachunek bez tytułu i bez żadnego dokumentu: druga strona twierdzi wtedy, że rodzice obdarowali oboje małżonków.

Kiedy i gdzie złożyć wniosek o podział majątku z rozliczeniem nakładów

Wniosek składa się do sądu rejonowego po ustaniu wspólności, najczęściej po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego. Sąd może też podzielić majątek w samym wyroku rozwodowym, na wniosek jednego z małżonków, jeżeli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu (art. 58 § 3 k.r.o.); przy sporze o nakłady zdarza się to rzadko. Szerzej o kosztach samej sprawy rozwodowej piszę we wpisie ile kosztuje rozwód w 2026 r.

  1. Zbierz dokumenty dotyczące darowizny i zakupu (umowy, przelewy, SD-Z2, akty notarialne, umowę kredytu).
  2. Ustal, które składniki należą do majątku wspólnego, a które do osobistego, i oszacuj ich wartość.
  3. Złóż wniosek o podział majątku z wyraźnym żądaniem zwrotu nakładu i jego kwotą. Opłata stała to 1000 zł, a 300 zł, jeśli wniosek zawiera zgodny projekt podziału (art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
  4. Wnieś o opinię biegłego rzeczoznawcy, który wyceni nieruchomość i wpływ nakładu na jej wartość.

W postępowaniu o podział majątku sąd rozstrzyga także o tym, jakie wydatki i nakłady podlegają zwrotowi (art. 567 § 1 k.p.c.). W uchwale z 21 lutego 2008 r. (III CZP 148/07) Sąd Najwyższy przyjął, że wartość nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty sąd ustala niezależnie od inicjatywy dowodowej uczestników.3 Nie zwalnia to strony z obowiązku zgłoszenia żądania i przedstawienia dowodów na pochodzenie pieniędzy.

Czy nakłady można rozliczyć po zakończeniu podziału majątku?

Nie. Do podziału majątku wspólnego stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku (art. 567 § 3 k.p.c.), a przez nie przepisy o zniesieniu współwłasności. Zgodnie z art. 618 § 3 k.p.c. po zapadnięciu prawomocnego postanowienia uczestnik nie może dochodzić roszczeń z art. 618 § 1, „chociażby nie były one zgłoszone”. Kto przemilczał pieniądze od rodziców w sprawie o podział, później nie wytoczy o nie osobnego procesu.

Czy rodzice mogą odwołać darowiznę po rozwodzie dziecka?

Tylko w razie rażącej niewdzięczności obdarowanego wobec darczyńcy (art. 898 § 1 k.c.), a nie z powodu samego rozwodu. Jeżeli obdarowanym było wyłącznie Twoje dziecko, zachowanie jego byłego małżonka nie uzasadnia odwołania. Jeżeli rodzice obdarowali oboje małżonków, oceniane jest zachowanie byłego zięcia lub synowej wobec nich, a oświadczenie o odwołaniu trzeba złożyć w ciągu roku od dowiedzenia się o niewdzięczności (art. 899 § 3 k.c.). Zwrot następuje według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 898 § 2 k.c.). Odwołanie darowizny to temat mojej rozprawy doktorskiej i monografii4; zasady opisałem też we wpisie kiedy można odwołać darowiznę, a sprawy tego rodzaju opisuje strona odwołanie darowizny.

Co przygotować przed wizytą u adwokata

Przynieś wyrok rozwodowy z datą uprawomocnienia, akty notarialne nabycia nieruchomości, umowę kredytu z harmonogramem spłat, wszystkie dokumenty darowizny (umowa, potwierdzenia przelewów, SD-Z2) i wyciągi z okresu zakupu. Przyda się spis składników majątku z przybliżoną wartością oraz lista osób, które wiedzą, na co i dla kogo rodzice przekazali pieniądze. Na tej podstawie da się ocenić, czy lepiej żądać zwrotu nakładu, czy ustalenia nierównych udziałów, i czy jest szansa na zgodny projekt podziału z niższą opłatą. Sprawy majątkowe po rozwodzie prowadzę w ramach praktyki z zakresu prawa rodzinnego.

1 Postanowienie SN z 13.03.2026 r., II CSKP 524/23, sn.pl.
2 Postanowienie SN z 16.11.2023 r., II CSKP 1401/22, sn.pl.
3 Uchwała SN z 21.02.2008 r., III CZP 148/07, sn.pl.
4 S. Solarski, Odwołanie darowizny, Warszawa 2020; recenzja: M. Tenenbaum-Kulig, „Forum Prawnicze” 2021, nr 2 (64), forumprawnicze.eu.
Teksty ustaw: Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks cywilny, Kodeks postępowania cywilnego (ISAP).

Najczęściej zadawane pytania

Czy przelew od rodziców na wspólne konto małżonków jest darowizną dla obojga?

Nie zawsze. Wspólny rachunek pokazuje, gdzie trafiły pieniądze, ale nie przesądza, kogo rodzice chcieli obdarować. Decyduje wola darczyńcy, którą w sporze trzeba udowodnić: tytułem przelewu, pisemną umową, zgłoszeniem darowizny do urzędu skarbowego albo zeznaniami świadków. Brak takich dowodów działa na niekorzyść osoby, która twierdzi, że darowizna była tylko dla niej.

Czy darowizna od dziadków albo chrzestnych rozlicza się tak samo jak od rodziców?

Tak. Art. 33 pkt 2 k.r.o. nie rozróżnia darczyńców: darowizna od dziadków, rodzeństwa, chrzestnych czy znajomych trafia do majątku osobistego obdarowanego małżonka, chyba że darczyńca postanowił inaczej. Tak samo należy do majątku osobistego spadek. Jeżeli te środki wydano na majątek wspólny, przy podziale rozlicza się je jako nakład.

Czy można zrzec się zwrotu nakładów w ugodzie o podział majątku?

Tak. Małżonkowie mogą podzielić majątek zgodnie, w ugodzie sądowej, umowie notarialnej albo składając zgodny projekt podziału, i w tej umowie rozliczyć nakłady w dowolny sposób, także rezygnując z nich. Po prawomocnym podziale sądowym nie da się już skutecznie wrócić do nakładów pominiętych w postępowaniu, dlatego decyzję o rezygnacji trzeba podjąć świadomie.

Czy pieniądze od rodziców wydane na bieżące życie rodziny podlegają zwrotowi?

Co do zasady nie. Art. 45 § 1 k.r.o. wyłącza zwrot nakładów zużytych na zaspokojenie potrzeb rodziny, czyli na przykład na jedzenie, wakacje czy rachunki. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której wydatek zwiększył wartość majątku w chwili ustania wspólności, na przykład gdy darowane pieniądze przeznaczono na wykończenie mieszkania, które nadal należy do małżonków.

Spór o pieniądze od rodziców przy podziale majątku? Adwokat w Zabrzu

Prowadzę sprawy o podział majątku po rozwodzie, rozliczenie nakładów i odwołanie darowizny przed sądami województwa śląskiego, przede wszystkim w Zabrzu, Gliwicach i Katowicach.


Autor: adw. dr Szymon Solarski – adwokat, doktor nauk prawnych, prowadzi Śląską Kancelarię Adwokacką w Zabrzu (kancelaria z tradycjami od 1969 r.).

Stan prawny na dzień: 18.11.2026

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.

Tagi: podział majątku, darowizna, rozwód, nakłady, majątek osobisty, odwołanie darowizny, prawo rodzinne

Potrzebujesz porady prawnej ?

Zapraszam do kontaktu

 

adwokat-dr-szymon-solarski

Adwokat
dr Szymon Solarski

+48 601 408 511

Kancelaria Adwokacka.
Adwokat Zabrze, Katowice

szymon.solarski@adwokatura.pl

2025 Adwokat dr Szymon Solarski | Polityka prywatności | Powered by Securizen